بازار سرمایه ایران (بورس)


قانون جدید بازار سرمایه ایران با شفاف سازی معاملات بورس را رونق خواهد داد

نشریه یورومانی در نخستین تحلیل
خارجی از قانون جدید بازار سرمایه ایران ، آن را موجب شفاف سازی معاملات دانست و
افزود: این قانون جدید هر چند خالی از عیب نیست، ولی قادر به رونق بازار سهام و
بورس خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری فارس، نشریه یورومانی در تازه ترین گزارش خود افزود: پس از پایان
یافتن جنگ هشت ساله ایران و عراق دولت جمهوری اسلامی ایران فرصت پیدا کرد تا به
انجام اصلاحات اقتصادی و سروسامان دادن به وضعیت اقتصاد این کشور بپردازد.
بنابراین گزارش، بازار سرمایه و نقش آن در توسعه اقتصادی جامعه یکی از موضوعات مورد
توجه دولت در برنامه اصلاحات اقتصادی بوده و دولت ایران می‌بایست در مورد این بازار
به ویژه بازار سهام تهران و نقش‌های آن فکر بیشتری می‌کرد.
به ویژه این که بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول نیز بر لزوم توجه دولت ایران به
بازار سرمایه تاکید داشتند و اصلاح این بازار را عامل مهمی در توسعه اقتصادی
کشورهای در حال توسعه می‌دانستند.
یورومانی افزود: یکی از مصادیق مهم بازار سرمایه‌ در ایران بازار بورس تهران
می‌باشد. بورس تهران در دهه 1960 و با کمک متخصصان بلژیکی و بانک ملی ایران تاسیس
شد. در عین حال تا سال 1989 بورس تهران موفقیت چندانی نداشت و دولتی شدن بسیاری از
شرکت‌ها پس از انقلاب یکی از عوامل مهم در عدم رشد و حتی پس رفت این بازار بود.
بر اساس این گزارش، در سال 1989 دولت ایران تصمیم گرفت بازار بورس تهران را احیا
کند. بدین ترتیب با سیاست‌های گسترده دولت در زمینه‌ خصوصی‌سازی کردن شرکت‌های
دولتی رشد و احیای بورس تهران آغاز شد. اما مشکلی وجود داشت و آن کهنه بودن قوانین
و مقررات بورس بود. این مقررات در دهه 1960 تهیه شده بودند و با شرایط روز مطابقت
نداشتند.
این نشریه تصریح کرد: در نتیجه این امر علیرغم این که شرکت‌های دولتی بسیاری خصوصی
شدند و سهام آنها در بورس عرضه شد رشد بورس تهران بسیار کند و کمتر از حد انتظار
بود. دولت به عنوان مهمترین سهامدار نقش مهمی در رقم خوردن شرایط بورس داشت و این
امر مانع حرکت و پیشرفت طبیعی بورس می‌شد. شورای بورس به عنوان تنظیم کننده بازار
بورس تهران در واقع نهادی دولتی تلقی می‌شد و اعضای این شورا همگی نمایندگانی از
وزارتخانه‌های مختلف بودند.
این گزارش حاکی است: در عین حال شورای بورس نیز علی‌رغم این که به دولت مرتبط بود
از قدمت و نفوذ چندانی در بورس برخوردار نبود و از توانایی‌ کنترل کارگزاران و
ممانعت از نقض قوانین توسط آنها برخوردار نبود. با این حال بازار بورس تهران همچنان
به رشد خود ادامه داد و در اوایل دهه 1990 با ورود سرمایه‌گذاران حقیقی به آن اهمیت
بیشتری پیدا کرد؛ اما با بروز رکود در اقتصاد جهانی و کاهش قیمت نفت مجددا بورس
تهران روبه افول گذاشت.
براساس این گزارش، در همین دهه بود که موضوع ارائه قانون جدید بازار سرمایه مطرح
شد. ایجاد چارچوب برای مبادله آزاد سهام و جدا کردن بازار سرمایه ایران (بورس) بازار سرمایه از بازار پولی از
جمله مواد مورد نظر در تهیه قانون جدید بازار سرمایه بود. در عین حال به دلایل
مختلف تهیه این قانون به تاخیر افتاد تا این که در دولت احمدی‌نژاد تهیه و به تصویب
مجلس شورای اسلامی رسید و حمایت از تمامی سرمایه‌گذاران از جمله سرمایه‌گذاران
داخلی و خارجی هدف اصلی در تهیه قانون جدید بود و اعمال شفافیت در بازار، عادلانه
کردن فعالیت‌ها و نظارت و کنترل معاملات از دیگر اهداف این قانون بوده است.
یورومانی تصریح کرد: این قانون برپایه تجارب کشورهای دیگر مثل مالزی تهیه شده است و
ایجاد یک نهاد تنظیم کننده که بتواند بر بازار سرمایه سرپرستی و نظارت موثر داشته
باشد دراین قانون مدنظر قرار گرفته است.
به گزارش فارس، این نهاد که شورای عالی بورس نام دارد کار نظارتی و قانونگذاری را
برعهده دارد. از جمله اعضای این شورا عبارتند از نماینده‌ای از سوی دادستان و سه
متخصص صنعتی انتخاب شده توسط وزیر دارایی و این اقدام تلاشی است برای برطرف کردن
نگرانی بخش صنعت.
یورومانی تصریح کرد:با توجه به اهمیت بورس‌های کالایی در اقتصاد ایران در این شورا
همچنین نمایندگانی از هر یک از بورس‌های کالایی حاضر هستند و برای اجتناب از
منفعت‌طلبی در این شورا، نمایندگان منتخب وزارت دارایی و نمایندگان بخش صنعت اجازه
ندارند عضو هیئت مدیره سازمان شوند. هریک از اعضای شورا برای یک دوره پنج‌ساله
انتخاب می‌شود.
بنابراین گزارش، علاوه بر شورای عالی بورس، نهاد دیگری وظیفه اجرای قوانین تهیه شده
از سوی شورای عالی بورس را برعهده دارد.
یورومانی در ادامه تشکیل دو نهاد مختلف یکی به عنوان نهاد نظارتی (شورای عالی بورس)
و دیگری به عنوان بازوی اجرایی را همچون شمشیری دولبه دانسته است که می‌تواند
مشکلاتی را پدید آورد.
براساس این گزارش، این عمل می‌تواند کیفیت اجرای تصمیمات در بورس را افزایش دهد.
اما در عین حال ممکن است در برخی موارد میان اختیارات این دو نهاد همپوشانی و
اختلاط پیش آید که دراین صورت مشکلاتی پدید خواهد آمد.
این نشریه افزود: برای اجتناب از چنین پدیده‌ای تهیه‌کنندگان قانون بازار سرمایه‌
می‌توانستند یک نهاد واحد با دو بخش پدید آورند و این که یک ساختار دوگانه را برای
بورس تعریف کنند.
یورومانی در ادامه گزارش خود آورده است: براساس قانون جدید اعضای هیئت مدیره نهاد
اجرایی و اعضای شورا باید جزئیات مربوط به دارایی‌های خود را منتشر کنند و اگر
درجای دیگری مشغول فعالیت هستند آن را گزارش دهند. این اقدام باعث افزایش اعتماد
سرمایه‌گذاران به بازار سرمایه‌ می شود و نکته مثبتی در قانون جدید محسوب می‌شود
چرا که آن چه در بازار سهام اهمیت دارد اعتماد خریداران و سهامداران می‌باشد.
بنابراین با انجام این عمل درصد اطمینان به طبیعی و سالم بودن معاملات در بازار
سهام بالا می‌رود و بدین ترتیب رونق بر بازار سهام تهران حاکم خواهد شد.

آخرین اخبار
  • مدیرعامل بانک ملی ایران: تغییرات گروه توسعه ملی بر مبنای الزامات بانکداری شرکتی است / لزوم واگذاری شرکت های زیرمجموعه با حفظ ارزش دارایی های بانک در برابر تورم
  • بازدید مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری گروه توسعه ملی (وبانک) از مجموعه گروه ملی صنعتی فولاد ایران
  • انتصاب چند مدیر در گروه توسعه ملی
  • آگهی عرضه سهام پتروشیمی شازند توسط شرکت سرمایه گذاری گروه توسعه ملی
  • مراسم معارفه مدیرعامل هلدینگ سیدکو برگزار شد

تماس با ما

تهران، میدان ونک، خیابان شهید خدامی، بعد از پل کردستان، پلاک 89
کد پستی: 1994844202
صندوق پستی: 3898-15875
تلفن: 85598 – 85599000
فاکس: 85599811
پست الکترونیک: [email protected]
اینستاگرام

پیوندهای مفید


کپی‌رایت © شرکت سرمایه‌گذاری گروه توسعه ملی. تمامی حقوق محفوظ است.

بازار سرمایه در ایران و امارات متحده

علی قانعی * از اوایل سال ۱۹۹۹ مطلبی در یک روزنامه عرب‌زبان محلی منتشر و در آن ادعا شد که یک شرکت سهامی در ابوظبی قرار است در چهارمین مجمع عمومی سالانه‌اش بذل و بخشش کند و اعلام نماید برای سهامدارانش یک سود نقدی و نیز انتشار سهام رایگان را به عنوان جایزه در نظر گرفته به محض انتشار این خبر گروه‌های انبوهی از سرمایه‌گذاران بی‌درنگ به خرید سهام شرکت پرداختند، شدت تقاضا به حدی بود که قیمت سهام ظرف چند روز دو برابر شد. دو هفته بعد، سهامداران تنها با این پیش‌بینی که در مجمع عمومی سالانه به آنان اطلاع داده خواهد شد که سود سهام به صورت وجه نقد خواهد بود و بخش مربوط به اختصاص سهام رایگان را دربرنخواهد گرفت در اجلاس حاضر شدند روز بعد قیمت سهام شرکت به شدت نزول کرد و رویدادهایی نظیر این شایعه‌پراکنی و سوداگری موجب شد که کابینه فدرال قانون بازار سهام رسمی را متشکل از ۴۹ بند تصویب و راه را برای فعالیت یک مرجع صلاحیت‌دار اوراق بهادار و کالا در امارات و تحت نظارت یک هیات مدیره ۹ نفره به ریاست شیخ فهیم بن سلطان القاضی وزیر اقتصاد و بازرگانی این کشور هموار کند.

علی قانعی * از اوایل سال ۱۹۹۹ مطلبی در یک روزنامه عرب‌زبان محلی منتشر و در آن ادعا شد که یک شرکت سهامی در ابوظبی قرار است در چهارمین مجمع عمومی سالانه‌اش بذل و بخشش کند و اعلام نماید برای سهامدارانش یک سود نقدی و نیز انتشار سهام رایگان را به عنوان جایزه در نظر گرفته به محض انتشار این خبر گروه‌های انبوهی از سرمایه‌گذاران بی‌درنگ به خرید سهام شرکت پرداختند، شدت تقاضا به حدی بود که قیمت سهام ظرف چند روز دو برابر شد. دو هفته بعد، سهامداران تنها با این پیش‌بینی که در مجمع عمومی سالانه به آنان اطلاع داده خواهد شد که سود سهام به صورت وجه نقد خواهد بود و بخش مربوط به اختصاص سهام رایگان را دربرنخواهد گرفت در اجلاس حاضر شدند روز بعد قیمت سهام شرکت به شدت نزول کرد و رویدادهایی نظیر این شایعه‌پراکنی و سوداگری موجب شد که کابینه فدرال قانون بازار سهام رسمی را متشکل از ۴۹ بند تصویب و راه را برای فعالیت یک مرجع صلاحیت‌دار اوراق بهادار و کالا در امارات و تحت نظارت یک هیات مدیره ۹ نفره به ریاست شیخ فهیم بن سلطان القاضی وزیر اقتصاد و بازرگانی این کشور هموار کند. برای اولین بار بورس امارات در ۲۰ مارس ۲۰۰۰ میلادی با عنوان سوق دبی المالی D.F.M آغاز به کار کرد یعنی ۳۴ سال بعد از فعالیت مجدد بورس در ایران که آن هم مقارن با سقوط صدام، واقعه یازدهم سپتامبر، رکود جدی در بورس‌های منطقه از جمله ایران و افزایش تدریجی بهای نفت بود. تشابه میان بورس در ایران و امارات: بورس در ایران و امارات از جهاتی وجه تشابه داشته صرف‌نظر از اینکه اقتدار و حاکمیت به صورت فدرال در آنجاست البته در ایران هم مناطق آزاد بی‌تشابه با آنجا نیست چنانچه بعدا خواهد آمد، بورس در ابوظبی و دبی هر دو فعالیت رسمی دارند و همه آنها نهادهای متعلق به دولت است که در دبی مستقر است و در ایران، تالار بورس کیش که وابسته به تالار بورس تهران است فعالیت دارد که منشا اعتبار آن ماده ۲ الحاقی مصوب ۴/۱۲/۱۳۸۷ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری و صنعتی است که تامین و فعالیت بورس‌ها (کالا، ارز و اوراق بهادار) با سرمایه داخلی و خارجی در مناطق آزاد را پذیرفت. مزایای بورس در مناطق آزاد را می‌توان چنین برشمرد: پرداخت نکردن مالیات از سوی کارگزار، سهولت حضور سرمایه‌گذار خارجی در منطقه و عدم اخذ روادید خاص، وضعیت خاص منطقه آزاد از جهت پل ارتباطی با کشور، فرهنگ . . ارکان بورس و اوراق بهادار در ایران الف- شورای عالی بورس و اوراق بهادار: وزیر امور اقتصادی و دارایی که ریاست شورا را عهده‌دار است، وزیر بازرگانی، رییس کل بانک مرکزی، روسای اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار که به عنوان دبیر شورا و سخنگوی سازمان است، دادستان کل کشور یا معاون وی، یک نفر نماینده از طرف کانون‌ها، سه نفر خبره مالی با پیشنهاد وزیر دارایی و تصویب هیات وزیران و یک نفر خبره منحصرا از بخش خصوصی به پیشنهاد وزیر مربوطه و تصویب هیات وزیران. ب- سازمان بورس و اوراق بهادار (سبا) ج- بورس اوراق بهادار تهران که البته در تعدادی از شهرستان‌ها نیز در حال حاضر تالار بورس تشکیل شده است. ارکان بورس و اوراق بهادار در امارات متحده ۱- سازمان اوراق بهادار و کالا اعضای سازمان بورس امارات متحده این سازمان به صورت هیات مدیره و ریاست آن بر عهده وزیر اقتصادی و بازرگانی است: یک عضو به نمایندگی از طرف وزارت اقتصادی و بازرگانی، یک عضو به نمایندگی از طرف بانک مرکزی، دو عضو به نمایندگی از طرف وزارتخانه‌های دارایی و صنایع بازار سرمایه ایران (بورس) و دو عضو کارآزموده در امور مالی، بازرگانی و اقتصادی به پیشنهاد وزیر ۲- بازار اوراق بهادار و کالا مطابق ماده ۱۷ قانون بورس امارات مرکزی برای دادوستد اوراق بهادار کالاها در امارات متحده عربی به وجود می‌آید که فعالیت‌های این بازار در دو تالاری که به صورت الکترونیکی با یکدیگر مرتبط هستند صورت می‌گیرد یکی در شهر ابوظبی و دیگری در دبی و ممکن است تالارهای دیگری نیز در دیگر نقاط امارات بنا شود. این بازار یک نهاد مستقل به دولت فدرال را خواهد داشت که مالکیت آن منحصرا در اختیار دولت فدرال و مرکز فعالیت‌های آن در شهر دبی است. در بازار امارات، سازمان بورس نظارت بر بازار را مطابق مواد ۱۱ و ۱۵ عهده‌دار است. ضمانت‌های اجرا و مجازات‌هادر قوانین ایران مطابق ماده ۳۲ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران شعب خاصی برای رسیدگی به تخلفات و جرائم اصل ۴۴ و قانون بازار اوراق بهادار باید منحصرا به شکایت و دعاوی این دو موضوع رسیدگی کند که تاکنون از تشکیل آن اطلاعی به دست نیامده است. در این خصوص باید میان جرم، اختلاف و تخلف تفاوت قائل شد. جرائم در امارات متحده مطابق ماده ۸ قانون شماره ۹ مصوب ۲۰۰۴ مناطق آزاد و تجاری امارات دادگاه‌هایی در مرکز برای رسیدگی به جرائم تشکیل شده که به طور مستقل بوده و حق جذب و استخدام کارشناس و پرسنل را دارد. مطابق قوانین موضوعه، علاوه بر اتخاذ تصمیم حق تفسیر هم دارد و همچنین طبق ماده ۳۶: تخلف رییس، اعضای هیات مدیره، مدیرعامل و کارمندان درخصوص فروش اطلاعات فروش، خرید و دستکاری قیمت سهام تا سه سال حبس و جریمه به میزان ۱۰۰ هزار درهم همراه خواهد بود و جالب آنکه در ماده ۳۷ مجازات‌های حبس از سه ماه تا سه سال و جریمه برای افشای اطلاعاتی که اعلام نشده باشد و شخص به سبب موقعیت خاص به دست آورده و همچنین شایعه‌پراکنی درباره خرید و فروش سهام آورده شده است. تخلفات مطابق مواد ۳۷ و ۲۶ قانون بورس، هیات مدیره می‌تواند در مورد کارگزاران متخلف جریمه تا ۱۰۰.۰۰۰ درهم یا تمام یا قسمتی از پیشنهاد خرید یا فروش را توقیف کند. همچنین تعلیق ادامه کار برای مدت معین یا ابطال نام کارگزار را انجام دهد. * دانشجوی دکترای حقوق عمومی

تاریخچه بازار بورس بازار سرمایه ایران (بورس) در دنیا و ایران

تاریخچه بازار بورس در دنیا و ایران

همان طور که در مقاله « بازار بورس چیست؟ » توضیح دادیم بازار بورس، بازاری برای خرید و فروش است. این بازار هم اکنون یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد هر کشوری به حساب می‌آید. به همین دلیل و برای آشنا شدن بیشتر با سازوکار بازار بورس، لازم است در خصوص تاریخچه آن نیز اطلاعاتی داشته باشیم. بورس برای اولین بار در کشور بلژیک و به صورت اتفاقی راه‌اندازی شد. قصه مسافرخانه ساده‌ای که محفلی برای دادوستد بازرگانان بود و این دادوستدهای ساده، بعدها بورس را متولد کرد.

در ایران نیز، بورس 50 سال قبل جای خود را در بازار اقتصادی کشور باز کرد و طی این نیم قرن از گشایش خود، توانسته مراحل رشد و پویایی را به تناوب طی کند. در این نوشتار در خصوص تاریخچه بورس در ایران و جهان بیشتر خواهیم خواند.

ایجاد بورس به کمک یک مسافرخانه

در قرن پانزدهم میلادی، تجار و بازرگانان بلژیکی دادوستدهای تجاری خود را مقابل منزل بزرگ‌زاده‌ای به نام «واندر بورس» انجام می‌دادند. عادت هر روزه‌ای که سبب شد، محل جمع شدن بازرگانان دور یکدیگر بورس خوانده شود. از همان زمان‌ها بود که بازرگانان برای بهبود روابط تجاری خود، قوانین و قاعده‌های ساده‌ای وضع کرده و تالارهای مخصوصی برای دادوستدهای خود ساختند. تالارهای ساده بورس که به مرور زمان جایگاه خود را در میان تجار پیدا کرد و شهرت جهانی یافت و به صورت رسمی وارد زندگی اقتصادی مردم شد.

اولین بورس رسمی جهان در کشور هلند

اولین بورس رسمی جهان در قرن هفدهم و در کشور هلند راه‌اندازی شد و کمپانی هند شرقی اولین شرکتی بود که سهام آن در این بازار عرضه شد. کشور انگلستان و بورس لندن دومین بازار بورس رسمی جهان، و بورس نیویورک نیز سومین بورس رسمی راه‌اندازی شده در سراسر جهان بود. بعد از آن سایر کشورها نیز بازار بورس را راه‌اندازی کرده و دادوستدهای تجاری را در دستور کار خود قرار دادند.

معتبرترین بورس جهان کدام است؟

بورس سهام نیویورک در وال‌استریت از جمله بورس‌های نام‌آشنا در سراسر جهان و مقر اصلی بسیاری از مهم‌ترین بورس‌های جهان است. بورس نیویورک را می‌توان معتبرترین بورس فعال در جهان دانست که شاخص اصلی آن داوجونز بوده، و معاملات آن به صورت الکترونیکی صورت می‌گیرد. بزرگترین بورس دنیا از لحاظ سرمایه‌گذاری و معاملات صورت گرفته نیز همین بورس نیویورک است.

از دیگر بازار بورس‌هایی که این روزها در دنیای اقتصادی جهان اثرگذار هستند، بورس لندن به عنوان دومین بورس رسمی راه‌اندازی شده در جهان، بورس توکیو، بورس فرانکفورت و بورس پاریس است.

تاریخچه بازار بورس در ایران

اساسنامه تشکیل بورس اوراق بهادار در ایران در سال 1315 نوشته شد. دولت وقت با دعوت از کارشناسان بلژیکی و هلندی به دنبال راه انداختن بورس در ایران بود اما با آغاز جنگ جهانی دوم راه‌اندازی بورس به تاخیر افتاد. بعد از جنگ جهانی دوم و در حوالی سال 1333 مقدمات راه‌اندازی بورسی به صورت مجدد بر سر زبان‌ها افتاد و پس از 12 سال مقررات تشکیل بورس اوراق بهادار تهیه و تقدیم مجلس شد. پس از آنکه نمایندگان مجلس در سال 1345 این لایحه را تصویب کردند، بورس در ایران به صورت رسمی از سال 1346 و با ورود سهام بانک صنعت و معدن فعالیت خود را آغاز کرد. اوراق قرضه دولتی، شرکت نفت پارس، اوراق قرضه سازمان گسترش مالکیت صنعتی، اسناد خزانه و اوراق قرضه عباس آباد نیز در همین سال در بورس تهران فعالیت خود را آغاز کردند.

نگاهی به ارزش معاملات بورسی ایران در نیم قرن گذشته

شش شرکت‌ در نخستین سال فعالیت بورس در ایران، با سرمایه بالغ بر 2.6 میلیارد ریال و ارزش معاملاتی 15 میلیون ریال در این بازار حضور داشتند. بعد از گذشت یازده سال و در سال1357، صد و پنج بنگاه با بیش از 230 میلیارد ریال سرمایه و با ارزش معاملاتی بیش از 150 میلیارد ریال در بورس حضور داشتند. بعد از انقلاب و با تصویب لایحه قانون اداره امور بانک‌ها و ادغام 36 بانک‌ تجاری و تخصصی کشور در 9 بانک تجاری و تخصصی ملی، و همچنین ادغام شرکت‌های بیمه‌ای و به مالکیت درآمدن آن‌ها توسط دولت، تعداد بنگاه‌های فعال در بازار بورس به 56 شرکت در سال 1367 تقلیل یافت. بعد از دوران جنگ و نیاز به بهبود وضعیت اقتصادی کشور، بورس بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و تعداد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس به 249 شرکت در سال 1375 افزایش یافت. در این دوره زمانی، میانگین ارزش معاملات سالانه 213 درصد رشد یافت که توانست 4920 میلیارد ریال تأمین منابع مالی برای فعالیت‌های اقتصادی به دنبال داشته باشد. البته این رشد نیز در واقع آن رشد قابل انتظاری که بازار سرمایه خواهان آن باشد نبود و روند پرنوسان فعالیت بورس اوراق بهادار تهران از سال 1370 تا 1374 سبب بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران به بازار سرمایه شد. در این 4 سال، سال 1370 را می‌توان سال پررونق بورس ایران دانست. ارزش معاملات در سال 1370 نسبت به سال قبل 637 درصد و تعداد سهام معامله شده 369 درصد افزایش یافت که علت آن عرضه سهام در مقیاس بالا از طرف سازمان‌های دولتی، ورود 29 شرکت جدید به فهرست شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، عرضه سهام در سراسر کشور از طریق شبکه بانکی و همچنین عرضه سهام به کارگران با نرخ‌های ترجیحی بود.

در سال 1371 اقتصاد کشور دچار رکود نسبی شد و در سال 1372 افزایش شاخص سهام با عدم عرضه سهام رخ داد. تعدیل قیمت‌ها و افزایش بازده سهام در سال 1373 و تأسیس شرکت‌های سرمایه‌گذاری سهامی عام در سال 1374 از اتفاقات مهمی بود که بازار را تحت تاثیر خود قرار داد. در سال 1375 و در نیمه آغازین سال، بورس روند افزایشی و در نیمه دوم سال، روند کاهشی پیدا کرد. سال 1376 روند دیگری در بورس اوراق بهادار ایران آغاز شده و بازسازی ساختار سازمانی و مدیریتی سازمان بورس با هدف تثبیت بازار سرمایه مورد توجه قرار گرفت که این تغییرات تأثیرگذار بود، و روند رو به رشد بورس تا سال 1378 ادامه داشت. سال 1379 سال درخشان بورس با بازدهی 86 درصد و ارتقای شفافیت و کارایی بازار بود. بازده بورس براساس شاخص سود نقدی و قیمت، در کل دوره 1377 تا 1384 حدود 1300 درصد رشد داشته است.

تصویب قانون جدید بازار سرمایه درسال 1384 و روند اتفاقات تا سال 1400

قانون جدید بازار سرمایه درسال 1384 تصویب شد که سبب تغییراتی در وضعیت بازار شد. با تصویب قانون جدید، بازده بورس در طول دوره 1384 تا 1391 معادل 476 درصد رشد داشته است. سال 1391 تا 1393 سه سال متلاطم و پر چالش در بازار بورس بود و سرمایه‌گذاران کمتر تمایل خرید در این بازار را داشتند. سال 1394 و 1395 نیز بورس در مسیر اصلاح قرار گرفت و شاخص کل با افت روبرو بود. در سال 1396 بورس روند ثابتی در پیش گرفت و به کانال رشد بازگشت. تمام رکوردهای بازار بورس در سال 1397 شکسته شد و شاخص برای اولین بار وارد محدوده‌ی 100 هزار واحدی شد. شاخص بازار بورس در سال 1398 با رشد 375973 واحدی و 210 درصدی همراه بود و لقب بهترین سال تاریخ بورس ایران را، به خود اختصاص داد.

بورس تهران در سال 1399 با فراز و نشیب‌های بسیاری رو به رو شد. بازدهی بورس در فصل بهار 147 درصد و عدد شاخص هم‌وزن 409،243 واحد بود. در حوالی تابستان نیز شاخص کل بورس به سقف تاریخی 2 میلیون واحدی رسید و بعد از آن روند نزولی را در پی گرفت. اگرچه بازدهی فصل تابستان 25 درصد بود اما شرایط حاکم بر بازار موجب بیم و نگرانی سرمایه‌گذاران شده بود. روزهای سیاه بورس در سال 99 در فصل پاییز آغاز شده و شرایط را به جایی رساند که بازدهی بازار سرمایه به منفی ده درصد رسید. با تغییر رئیس سازمان بورس و برخی‌ سیاست‌گذاری‌های سازمان، بازدهی بورس در فصل زمستان نیز منفی 1/9 درصد بود تا امید سرمایه‌گذاران به سال جدید و تغییرات سیاسی حاکم بر کشور باشد.

سه ماه ابتدایی سال 1400 نیز اگرچه با کاهش و افت قیمت سهام مواجه بود اما با مشخص شدن نتایج انتخابات ریاست جمهوری، بازار سرمایه در تیر ماه شرایط بهتری را تجربه کرد و توانست با رشد ۲/12 درصدی تمام افت قیمت سهام در سه ماه نخست سال را جبران کند؛ حال باید دید مردادماه امسال بورس چه وضعیتی را دنبال خواهد کرد.

امروزه کمترین کشوری را می‌توان یافت که بازار بورس نداشته باشد. با توجه به نقشی که بازارهای مالی و بازار سرمایه در پیشبرد اهداف اقتصادی کشورها دارند، ضرورت فعالیت حرفه‌ای در این بازارها، برای همگان مشخص شده است. بنابراین آشنایی با موضوعات مرتبط با بازار بورس نیز یکی از قدم‌های آغاز فعالیت در این بازار است.

بازار سرمایه ایران (بورس)

بازار بورس در ایران قدمت چندانی ندارد اما بهرحال توانسته است از پیچ و خم های مختلفی عبور کند و به اینجا برسد. در این مقاله به این موضوع پرداخته شده است که سابقه بورس ایران چقدر است.

بورس برای اولین بار در ایران

اولین باری که نامی از تاسیس بورس در ایران برده شد در زمان رضاشاه پهلوی بود. در سال 1315 یک کارشناسی هلندی و بلژیکی برای بررسی طرح تاسیس بورس به ایران آمدند و حتی کارهای اولیه را هم انجام دادند اما با شروع جنگ جهانی دوم این پروژه متوقف شد و تا سالها در ایران نامی از بورس برده نشد.

بررسی طرح تاسیس بورس به صورت جدی

در سال 1341 در شرایطی که کشور از ثباتی نسبی و مناسب برقرار بود کمیسیونی در وزارت بازرگانی با حضور چندین عضو مهم تشکیل گردید و در این جلسه طرح و موافقت نامه اولیه برای ایجاد بورس تنظیم شد. در همان سال، هیئتی از کشور بلژیک دعوت شد تا به ایران برای راه اندازی بورس کمک کند.

پس از چند سال فراز و نشیب برای تشکیل بورس، بالاخره قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس آن زمان تصویب شد و سپس برای اجرا به دولت محول شد.

وزارت اقتصاد کشور هم این قانون را به بانک مرکزی ارجاع داد تا اجرایی وعملیاتی شود. بالاخره با تلاش ها و بالا و پایین ها در این زمینه، بورس در سال 1346 و یک سال پس ازابلاغ قانون آن در ایران تشکیل می شود و در واقع سال تاسیس بورس در ایران سال 1346 است.

اگر حالا که در اواخر سال 1399 هستیم را در نظر بگیریم می بینیم که سابقه بورس در ایران به 53 سال می رسد. یعنی ما در حال حاضر 54 سال است که صاحب بورس اوراق بهادار هستیم. تاریخ شروع دقیق بورس در ایران، پانزدهم بهمن 1346 است که در آن چندین معامله روی سهام بانک توسعه صنعت و معدن و نفت پارس صورت گرفت.

رشد بورس پس از تشکیل

از سال 1346 تا سال 1357 که انقلاب اتفاق افتاد، بورس رشد آرام و خوبی را پشت سر گذاشت .در سال 1346 تنها 10 شرکت و موسسه در بورس حضور داشتند اما در سال 57 تعداد 142 شرکت در بورس اوراق بهادار حضور فعال داشتند. سرمایه بورس نیز از 6.2 میلیارد ریال به 308 میلیارد ریال رسید.

پس از آن که انقلاب اتفاق افتاد بورس برای مدتی هیچ فعالیتی نداشت چون برخی ها بورس را بازار سرمایه داران و بر خلاف اهداف انقلاب می دانستند. این افراد سعی داشتند تا بازار بورس را منحل کنند اما موفق به این کار نشدند و مسئولین دریافتند که وجود بورس می تواند به مدیریت سرمایه و شرکت ها در کشور کمک کند. با این وجود تعداد شرکت ها تا سال 1367 که جنگ پایان یافت، مدام کمتر شد و از صد و خرده ای به 56 شرکت رسید.

رشد بورس پس از جنگ

پس از پایان جنگ ، آرام آرام بورس جانی دوباره گرفت و توانست اندکی خود را تقویت کنید اما این تقویت چندان زیاد نبود چون بهرحال هنوز حمایتی قوی از آن صورت نمی گرفت. رشد اصلی بازار بورس از سال 1376 و با تغییر رویکردها اتفاق افتاد. در طول این سالها بازار سرمایه ایران (بورس) بر اثر تصمیمات مناسبی که در حمایت از بورس صورت گرفت ، بورس توانست تا سال 1384 رشد خوبی را تجربه کنید. اما دوباره پس از تشکیل دولت جدید ، این روند رشد کاهش پیدا کرد.

معمولا تغییر دولت مدتی باعث کاهش رشد بورس می شود چون بازار منتظر می ماند تا ببینید دولت چه تصمیماتی را اتخاذ کرد. در سال 1385، شاخص کل بازار از 10 هزار واحد هم عبور کرد.

در سال 1389، سامانه معاملات بر خط یا همان آنلاین ایجاد شد و این موضوع توانست در رشد بورس تاثیر زیادی داشته باشد. حالا دیگر افراد به راحتی می توانستند از سراسر ایران به بورس دسترسی داشته باشند و همین موضوع توانست باعث افزایش حجم معاملات در بورس شود.

رشد بورس در سال 92

با شروع دولت جدید در سال 1392 باز هم رشد بورس دچار توقف کوتاهی شد اما دوباره کار خود را شروع کرد و در شب تصویب برجام توانست جهش بسیار خوبی را تجربه کنید. در طی دو سال اخیر و با دعوت مسئولین از مردم برای حضور در بورس، شاخص حتی توانست از 2 میلیون واحد هم فراتر برود اما متاسفانه بر اثر سیاست های اشتباه این بازار دچار ریزش سنگینی شد به گونه ای که حالا و در اواخر سال 1399 شاخص کل نزدیک 1 میلیون و 200 هزار واحد است.

انواع بورس در ایران

در ایران و در حال حاضر چهار بورس زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می کنند که در زیر آورده شده است:

1.بورس اوراق بهادار:

همان طور که از نامش پیداست این بازار برای انجام خرید و فروش انواع اوراق بهادار ایجاد شده است. در این بازار سهام شرکت ها، اوراق مشارکت و دیگر اوراق بهادار خرید و فروش می شود. شرکت ها سهام خود را در بازار بورس عرضه می کنند و افراد نیز آنها را خرید و فروش می کنند.

2.فرابورس:

بازار فرابورس با بازار بورس اوراق بهادار تفاوتی ندارد فقط شرایط پذیرش آن آسان تر و ساده تر است. شرکت هایی که به هر دلیلی نمی توانند در بورس پذیرفته شوند، می آیند و در فرابورس سهام خود را عرضه می کنند. خیلی از سهام بورس مربوط به این بازار است و سهام این بازار هم به شکل گسترده ای مورد معامله قرار می گیرد.

3.بورس کالای ایران:

در این بازار همان گونه که از نامش پیداست، انواع کالاها و محصولات خرید و فروش می شوند. فلزات مانند فولاد و مس، محصولات کشاورزی مانند گندم و جو ، محصولات پتروشیمی و دیگر موارد همگی جزء کالاهایی هستند که در بازار بورس کالا خرید و فروش می شوند.

4.بورس انرژی :

در این بازار حامل های انرژی مانند برق، زغال سنگ و دیگر موارد خرید و فروش می شوند و افراد به راحتی می توانند این ها را خریده یا فروخته و از این طریق سود بدست آورند.

نتیجه گیری

بازار بورس، بازاری است که در آن افراد به خرید و فروش و معاملات اوراق بهادار یا کالا و حامل های انرژی می پردازند. سابقه بورس ایران در حال حاضر به بیش از 50 سال می رسد. بورس اولین بار در سال 1346 معاملات خود را شروع کرد و حالا شاخص آن نزدیک به 1 میلیون و 200 هزار واحد است.

بازار بورس ایران، فراز و نشیب های زیادی داشته است. شاید تا چند سال قبل خیلی ها با بورس آشنا نبودند اما حالا دیگر خیلی ها این بازار را به خوبی می شناسند و در آن فعال هستند. عده زیادی طی این دو سال کد بورسی گرفته اند و مشغول خرید و فروش در بازار بورس شده اند. بازار بورس محل خوبی برای تامین مالی شرکت ها و کمک به رشد اقتصادی کشور است به شرط آن که دولت ها از آن به درستی حمایت کنند و با تصمیمات مناسب باعث شوند تا اعتماد به این بازار بیشتر شود.

سرمایه گذاری

بازار بورس محل مناسبی برای سرمایه گذاری است اگر دخالت ها در آن تمام شود و قوانین به طور درست و مناسبی برای رشد آن وضع شوند. یادتان باشد که بازار بورس، نوسان و ریسک بالایی دارد و خیلی ها نه در ایران و بلکه در دنیا سرمایه خود در بورس را از دست می دهند. افرادی بیشترین سود را از بازار بورس می برند که تجربه و مهارت بالاتر در معامله کردن دارندو از آن سو صبر بیشتری دارند.

سهمیران

بورس، بازار جذابی است اما در عین حال ریسک بالایی هم دارد. افراد زیادی در این بازار دچار ضرر می شوند و افراد زیادی هم سود می کنند. برای سود کردن در بورس نیاز است تا شما دانش و مهارت کافی داشته باشید. برای بدست آوردن دانش و مهارت نیز شما نیاز به آموزش دیدن دارید.

سهمیران به عنوان شعبه ای از کارگزاری مطرح حافظ و نیز به عنوان مجموعه ای که سالهاست در حال آموزش مسائل بورس است، می تواند به خوبی به شما آموزش دهد تا شما بتوانید به معامله گر ماهر و حرفه ای تبدیل شود و در بازار بورس به سود خوبی دست یابید.

یادتان باشد که شانس ممکن است چند بار باعث شود که شما به سود برسید اما دانش و تجربه همواره باعث سود شما خواهد شد. سهمیران دوره های اموزشی بسیار خوبی را برای آموزش افراد برگزار می کند و می تواند به خوبی از افراد یک معامله گر ماهر بسازد.

آموزش :

یکی از چیزهایی که بسیار مهم است و توسط سهمیران به شما آموزش داده می شود تحلیل است. زمانی که شما بتوانید تحلیل کنید قادر خواهید بود تا فرصت های خرید و فروش را به خوبی شناسایی کنید و از این طریق، معاملات پرسودی را انجام دهید. انواع تحلیل های بنیادی و تکنیکال به شما آموزش داده خواهند شد و شما قادر خواهید بود تا از طریق استفاده از اندیکاتورهای مناسب به خوبی رفتار سهام مختلف را ارزیابی کنید.

در کنار تحلیل، سهمیران به شما استراتژی های معاملاتی و مدیریت ریسک را نیز خواهد آموخت و شما قادر خواهید بود تا ریسک معاملات خود را از این طریق به کمترین حد برسانید وسود خود را به بیشترین مقدار ممکن برسانید.

انواع بازار بورس در ایران و ویژگی­ های آن­ ها چیست؟

انواع بازار بورس در ایران و ویژگی­ های آن­ ها چیست؟

انواع بازار بورس در ایران

تاریخچه پیدایش بورس در جهان به قرن پانزهم میلادی باز می ­گردد. داستان پیدایش بورس از این قرار بوده است که بازرگانان و کسبه شهری به نام «بورُوژ» در کشور بلژیک، در مقابل خانه بزرگ­زاده ­ای به نام «واندر بورس» جمع می­شدند و به خریدوفروش کالا می­پرداختند. بعدها همه مکان ­هایی که مردم دسته جمعی در آن خریدوفروش کالا انجام می­دادند به بورس معروف شد.

اما پیداش بورس در ایران تاریخچه­ قدیمی ندارد، ایده اولیه بورس ایران در سال 1315 مطرح شد اما چند دهه بعد و در سال 1345 لایحه قانون بورس به تصویب رسید.

انواع بازار بورس در ایران

هنگام تاسیس بورس در ایران فقط بورس اوراق بهادار به‌وجود آمد. هم­ اکنون نیز بهترین سرمایه گذاری در ایران برای افرادی که آشنایی کمی با بورس دارند همین بازار بورس اوراق بهادار است. همچنین با کمترین میزان سرمایه می­توان در این بازار سرمایه گذاری­ با سود بالا انجام داد اما به مرور زمان بازار بورس ایران به 4 دسته تقسیم شد.

  1. بورس کالا
  2. بورس اوراق بها­دار
  3. بورس انرژی
  4. فرا بورس

بورس کالا

بورس کالا

بورس کالای ایران همان‌گونه که از نام آن پیدا است محل خریدوفروش کالا­های خام و فراوری نشده است. تاجران و سرمایه گذاران کالا­های خود را به بورس کالا عرضه می­کنند و پس از برسی و قیمت‌گذاری کارشناسان بورس، قیمت این کالا­ها تعیین می­شود.

پس از تعیین قیمت سهام این کالا­ها به بازار بورس عرضه می­شود. بورس کالا به‌دلیل نوسانات شدید قیمت به کسانی که اطلاعاتی از این بازار ندارند و اهل ریسک نیستند توصیه نمی­شود اما کسانی که اطلاعات و تجربه کافی در این بازار را دارند می­توانند با نوسان‌گیری در این بازار سود­های عالی کسب کنند.

بورس اوراق بهادار

بازار بورس اوراق بهادار بازاری است که در ان اوراق مشارکت، سهام، حق تقدم سهام و سایر اوراق بهادار معامله می­شود. بازار بورس اوراق بهادار ایران مکانی است که به‌طور دائمی و رسمی در یک مکان تشکیل می­شود. همچنین بازار بورس تهران دارای دو بازار اول و دوم است.

بورس اوراق بهادار

بورس انرژی

محلی که در آن حامل­ های انرژی دارایی پایه است. این باز ار در سال 1391 به‌وجود آمد و هدف این بازار ارائه قیمت منصفانه برای حامل­ های انرژی بود.

بازار بورس انرژی مرجعی برای قیمت‌گذاری حامل­ های انرژی در سطح منطقه است. دارایی ­ های قابل معامله در بازار بورس شامل: نفت، گاز و بنزین است.

همچنین دارایی­ های غیر فیزیکی مانند ابزارهای مشتقه مبتنی بر انرژی و اوراق سلف موازی نیز در این بازار معامله می­شود. پس بازار بورس انرژی ایران دارای دو بازار فعال فیزیکی و مشتقه است. عرضه کنندگان بخش فیزیکی بازار بورس انرژی ایران، پالایشگاه­ ها، شرکت­ های پتروشیمی و نیروگاه­ های کشور هستند.

در بازار انرژی فقط شرکت ­های عرضه کننده و اشخاص حقوقی اجازه خریدوفروش را دارند و اشخاص حقیقی نمی­توانند کد معاملاتی در بازار انرژی را دریافت کنند. انجام معامله و دریافت کد معاملاتی بورس انرژی شرایط خاص خود را دارد.

بورس انرژی

فرا بورس

بازار فرا بورس ایران بسیار مشابه بازار بورس اوراق بهادار است با این تفاوت که شرکت­ هایی در بازار فرابوس فعالیت دارند که نتوانسته ­اند وارد بورس اوراق بهادار شوند به‌طور کلی شرکت­ های پذیرفته شده در بازار فرا بورس شفافیت کمتری دارند و سودآوری آن‌ها اندک است. بازار فرا بورس شامل 5 بازار اصلی است:

این بازار شامل شرکت­ هایی است که طبق قوانین و دستورالعمل­ های بازار فرا بورس موفق به پذیرش در این بازار شده اند.

در این بازار معاملات شرکت­ های سهامی عام انجام می ­شود اما شرایط پذیرش در بازار دوم فرابورس منعطف­تر از بازار اول است.

در بازار سوم سهام شرک ت­ها به‌صورت عمده و بلوکی، حق تقدم سهام، پذیره نویسی سهام و انواع دیگر اوراق بهادار در این بازار معامله می­شود.

سهام شرکت­ های سهامی عام که نزد سازمان بورس اوراق بهادار ثبت شده‌اند اما امکان پذیرش در هیچ یک از سازمان­ های بورس و فرابورس را ندارند در این بازار عرضه می­­شود.

همه ابزار­های مالی به غیر از سهام و حق تقدم سهام مانند صکوک و انواع گواهی سرمایه گذاری در این بازار معامله می­شود.

انواع قراردادهایی که در بازار بورس ایران وجود دارد عبارت اند از:

قراردادی که در آن کالای مشخصی در زمان مشخصی و به مقدار معین بین دو طرف معامله می­شود. همچنین مبلغ قرارداد، زمان و مقدار آن هنگام عقد قرارداد تعیین می‌شود.

قراردادی که در آن کالا توسط خریدار دریافت می­گردد و مبلغ معامله توسط دو طرف مشخص شده و در زمان مشخص پرداخت آن انجام می­شود.

در این نوع قرار داد خریدار و فروشنده باهم توافق می­کنند که کالای مورد نظر را با قیمتی مشخص ودر همان لحظه معامله کنند.

در قراردادهای آتی فروشنده متعهد می­شود که در زمان مشخص مقدار مشخصی از کالای خریداری شده را به قیمت هنگام عقد قرارداد به خریدار تحویل دهد.

قرار­دادی که در آن بین فروشنده و خریدار زمانی برای تحویل کالا مشخص می­شود. همچنین قیمت و میزان کالا در زمان عقد قرارداد مشخص شده و توسط خریدار پرداخت می­شود.

قراردادهایی که به خریدار آن اختیار خرید یا فروش یک دارایی را تا زمان تعیین شده اعطا می­کند. به این معنا که فروشنده مجبور است که تا پیش از انقضای قرارداد و یا هر زمان که خریدار بخواهد مفاد قرار داد را اجرا کرده و دارایی معین شده را با قیمت معین شده به خریدار تحویل دهد.

  • صندوق­ های سرمایه گذاری مبتنی بر طلا

در این صندوق­ های سرمایه گذاری شما با هر مقدار از پول خود قادر خواهید بود که سهام سکه و طلا بخرید. مثلا به مقدار صد هزار تومان واحدهای سکه بخرید در حالی که به‌صورت فیزیکی شما نمی‌تواند این مقدار از سکه را بخرید.

گواهی سپرده ابزاری است که شخص دارنده این گواهی روی دارایی سرمایه گذاری شده مالکیت دارد و می­تواند سپرده خود را با یک قیمت توافقی به شخص دیگر بفروشد.

جمع بندی:

شما می ­توانید با توجه به میزان سرمایه و ریسکی که حاضر هستید برای سرمایه خود انجام دهید در یکی از انواع بازارهای بورس سرمایه گذاری کنید.

در این مقاله انواع بازار بورس و تاریخچه آن را مورد بررسی قرار دادیم تا بتوانید با مطالعه و مقایسه ان‌ها بهترین زمینه را برای سرمایه گذاری خود انتخاب کنید. ریسک سرمایه گذاری در بازارهای مختلف بورس متفاوت است اما همان‌طور که ذکر شد سرمایه گذاری آگاهانه در بازار بورس اوراق بهادار از ریسک بسیار کمتری نسبت به سایر بازارها است.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.